EN

Haberler

SİVİL GENİŞ BANT HABERLEŞME ÇÖZÜMLERİMİZ

4.5G eNodeB

Günümüzün olmazsa olmazı, güvenli haberleşme altyapılarının milli imkânlarla geliştirilmesi ve hayata geçirilmesidir. Güvenlik gereksiniminin yanı sıra mobil haberleşme radyo erişim şebekesinde dışa bağımlılığın azaltılması, ülkemize özgü yerli ve milli yeni nesil bir baz istasyonu ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Bu ihtiyaç doğrultusunda Ulak Projesi; Savunma Sanayii Başkanlığı ile ASELSAN arasında imzalanan sözleşme ile 15 Şubat 2013 tarihinde başlatılmıştır. Bu proje kapsamında; alt yüklenicilerimiz Netaş ve Argela ile birlikte, yerli ve milli 4.5G teknolojisinde baz istasyonu geliştirilerek hem kamu kurum ve kuruluşlarına hem de operatörler aracılığıyla sivil kullanıcılara yüksek hızlı haberleşme teknolojisi sunulması hedeflenmiştir.

4.5G (EUTRAN) sistem mimarisinde baz istasyonları eNodeB olarak isimlendirilmiştir. eNodeB’ler kendi arasında X2 olarak isimlendirilen arayüz üzerinden haberleşmektedir. Baz istasyonları, Evolved Packet Core (EPC) olarak adlandırılan çekirdek şebekeyle S1 arayüzü üzerinden haberleşir. Çekirdek şebeke, kayıtlanma işlemleri, kullanıcı bilgilerinin tutulması, ücretlendirme, internet erişimi ve trafik yönlendirmesi gibi temel işlemlerin yapıldığı farklı birimlerden oluşan bir yapıdır. Ölçekleme (scaling) işlemlerinin bağımsız yapılabilmesi için 4G teknolojisiyle birlikte, çekirdek şebekede kontrol katmanları ve kullanıcı katmanları ayrılmıştır. Şekilde 4.5G sistem mimarisi örneği verilmiştir.



Ulak 4.5G Baz İstasyonu; 3GPP tarafından yayınlanan standartlar temel alınarak ve donanımsal olarak herhangi bir değişiklik yapılmadan, yazılımsal olarak gelişmeye açık esnek mimari ile Ticari/Kamu Güvenliği şebekelerinde kullanılmak üzere farklı frekans bantlarında çalışabilecek şekilde geliştirilmektedir. 450 MHz, 700 MHz, 800 MHz, 1800 MHz ve 2600 MHz frekans bantlarında hizmet verebilmektedir. Ulak Baz İstasyonu; LTE üzerinden ses aktarımı (VoLTE), çoklu anten teknolojileri (4x4 MIMO) ve çoklu taşıyıcı birleştirme (Carrier Aggregation) özelikleri gibi önemli özellikler başta olmak üzere ticari şebekelerin ihtiyaç duyduğu özellikleri belirli sürüm planları dahilinde desteklemektedir. Hem LTE teknolojisi içinde mobiliteyi (hareketliliği) sağlamak hem de diğer teknolojilerle olan çalışma bütününü oluşturmak için el değişimi (Handover), CSFB (Circuit Switched FallBack) özellikleri ve sistem yükünü eşit tutmak ve daha iyi hizmet vermeyi sağlayan mobil yük dengeleme (Mobility Load Balancing) özelliği Ulak Baz İstasyonunun temel özellikleri arasında yer almaktadır.Ulak 4.5G Baz İstasyonu; 3GPP tarafından yayınlanan standartlar temel alınarak ve donanımsal olarak herhangi bir değişiklik yapılmadan, yazılımsal olarak gelişmeye açık esnek mimari ile Ticari/Kamu Güvenliği şebekelerinde kullanılmak üzere farklı frekans bantlarında çalışabilecek şekilde geliştirilmektedir. 450 MHz, 700 MHz, 800 MHz, 1800 MHz ve 2600 MHz frekans bantlarında hizmet verebilmektedir. Ulak Baz İstasyonu; LTE üzerinden ses aktarımı (VoLTE), çoklu anten teknolojileri (4x4 MIMO) ve çoklu taşıyıcı birleştirme (Carrier Aggregation) özelikleri gibi önemli özellikler başta olmak üzere ticari şebekelerin ihtiyaç duyduğu özellikleri belirli sürüm planları dahilinde desteklemektedir. Hem LTE teknolojisi içinde mobiliteyi (hareketliliği) sağlamak hem de diğer teknolojilerle olan çalışma bütününü oluşturmak için el değişimi (Handover), CSFB (Circuit Switched FallBack) özellikleri ve sistem yükünü eşit tutmak ve daha iyi hizmet vermeyi sağlayan mobil yük dengeleme (Mobility Load Balancing) özelliği Ulak Baz İstasyonunun temel özellikleri arasında yer almaktadır.

Ulak Baz İstasyonu üç temel bileşenden oluşmaktadır; Uzak Radyo Birimi (RRU), Temel Bant Birimi (BBU), yönetim ve kontrol arayüzü olan OAM Sunucu.

40 yılı geçkin RF tecrübesiyle Ulak Baz İstasyonu kapsamındaki uzak radyo birimlerinin tasarımı proje ana yüklenicisi ASELSAN tarafından yapılmaktadır. Uzak Radyo Birimi olarak adlandırılan RRU biriminde yüksek frekanstaki sinyallerin yayılımı için gereken işlemler gerçekleştirilmektedir. RRU’lar almaç ve göndermeç sayısı ihtiyaçlarına göre 2x2 ve 4x4 anten seçenekleriyle tasarlanmıştır. Standartlarda tanımlanan 3, 5, 10, 15, 20 MHz kanal bant genişliklerini destekleyebilmektedir. Azami olarak 4x40W RF çıkış gücü sağlayabilecek şekilde geliştirilmiştir. Farklı frekans bandı ihtiyaçları için 450 MHz, 700 MHz, 800 MHz, 1800 MHz ve 2600 MHz frekans bantlarında çalışan farklı tipte RRU’ların tümü ASELSAN mühendisleri tarafından tasarlanmıştır.

Temel Bant Birimi (BBU), Netaş tarafından geliştirilmektedir. LTE 1. Katman yazılımları (Fiziksel Katman); 2. Katman yazılımları (MAC [Medium Access Control]; RLC [Radio Link Control] ve PDCP [ Packet Data Convergence Protocol]), 3. Katman yazılımları (RRC [Radio Resource Control], IP [Internet Protocol] yazılımları: IPv4 ve IPv6 protokolleri ve NAS [Non Access Stratum]) BBU üzerinde koşmaktadır. Bunun yanı sıra Radyo Kaynak Yönetimi (RRM) gibi diğer tüm algoritmalar BBU’da çalışmaktadır. BBU üzerinde RRU ile bağlantı sağlayabileceği 18 adet fiber optik kablo girişi bulunmaktadır. BBU, modüler yapıda tasarlanmıştır; sahadaki ihtiyaca göre üzerindeki kart sayısı artırılabilmektedir.

Yönetim ve kontrol arayüzü olan OAM (Operation, Administration and Management) Sunucu ve SON Sunucu (Self Organizing Network) yazılım geliştirilmesinden Argela firması sorumludur. RRU ve BBU birimleri OAM sunucu üzerinden uzaktan yönetilebilmektedir. OAM sunucu üzerinden sistem uzaktan kontrol edilebilir ve gerekli değişiklikler yapılabilir. Alarm yönetimi, performans yönetimi gibi özellikler sayesinde sistemin durumu analiz edilebilmekte ve olası hataların giderilmesi sağlanmaktadır. OAM sunucunun sağladığı diğer temel özellikler; coğrafi yedeklilik, kullanıcı bazlı planlanmış saha oluşturma, merkezi lisans yönetimi, CLI (Command Line Interface) olarak sıralanabilir.

Ulak Baz İstasyonu ticari ağlarda, kamu güvenliği ağlarında ve kurumsal ağlarda kullanılabilecek şekilde tasarlanmıştır. Dış ve iç mekânlarda servis sağlayabilir. RAN paylaşımı özelliğine sahip olan Ulak Baz İstasyonu, aynı anda birden fazla operatörün tek baz istasyonu üzerinden servis vermesine olanak sağlamaktadır.

Kamu Güvenliği şebekelerinde kullanım ihtiyaçları doğrultusunda LTE’nin Dar Bant Haberleşme Sistemleri ile (TETRA/APCO25/ DMR) entegrasyonuna yönelik çalışmalar da gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda, Emniyet Genel Müdürlüğü ihtiyacı doğrultusunda SSB tarafından yürütülen Adana-İzmir DMR Projesinde kullanıcı tarafından belirlenen bir şehirde geniş bant şebeke entegrasyonuna yönelik ASELSAN tarafından çalışmalar yürütülmektedir.

Ulak Projesi tasarım çalışmaları sırasında Türkiye’deki operatörlerle birebir çalışılmış, onların gereksinimleri göz önünde bulundurularak, uluslararası standartlara uygun şekilde tasarım ve geliştirmeler yapılmıştır.


27 Şubat 2017’de Dünya Mobil Konferansında Ulak Baz İstasyonlarının ilk siparişleri için ASELSAN ile Türkiye’deki operatörler arasında satış sözleşmeleri imzalanmıştır. Sonrasında, Nisan 2017’de SSB öncülüğünde kurulan ULAK Haberleşme A.Ş., öncelikli olarak baz istasyonunun satış, satış sonrası hizmet ve yaygınlaştırılması görevlerini üstlenmiştir. ASELSAN iştiraki olan ULAK Haberleşme A.Ş. tarafından yapılan diğer satış sözleşmeleri ile de; Aralık 2021 itibarıyla Türkiye’de toplam 1.732 sahada ULAK 4.5G Baz İstasyonu hizmet vermektedir. Bu sahalardan 754 adedi Ulaştırma ve Alt Yapı Bakanlığı himayesinde yürütülen Evrensel Hizmet Projeleri kapsamında hizmet vermektedir.

4.5G haberleşme teknolojilerinin milli imkân ve kabiliyetler ile geliştirilmesini ve ülkemizin haberleşmedeki dışa bağımlılığının azaltılmasını hedefleyen Ulak Projesi, ileri teknoloji ürün geliştirme yeteneğinin kazanılarak ülkemizin bu teknolojilerde söz sahibi olan ülkeler arasında hak ettiği yeri alması ve ülke ekonomisine katkı sağlanması adına çok önemli bir adımdır. Proje kapsamında kazanılan bilgi ve birikim; daha sonraki haberleşme projelerinde kullanılacak sağlam bir temel yaratmıştır.

5G gNodeB

5G gNB Nedir?

Mobil haberleşme şebekelerinde radyo erişim şebekesinin temel bileşeni baz istasyonlarıdır. İlk mobil haberleşme teknolojisi jenerasyonundan bugüne kadar baz istasyonu farklı isimlerle adlandırılmıştır. 1G’de Base Station (BS), 2G’de Base Transceiver Station (BTS), 3G’de NodeB (NB), 4G’de evolved NodeB (eNB) isimleri kullanılırken, 5G’de gNodeB (gNB) ismi kullanılmaktadır.

5G standardizasyonunda kurulum tiplerine göre çeşitli baz istasyonu tipleri bulunmaktadır. 5G çekirdek şebekesi ile uyumlu çalışabilen 4G baz istasyonuna ng-eNB ismi verilirken, 4G çekirdek şebekesi ile uyumlu çalışabilen 5G baz istasyonuna en-gNB ismi verilmektedir. 4G’den bağımsız mimaride (Standalone = SA) 5G çekirdek şebekesi ile uyumlu çalışan 5G baz istasyonuna ise gNB denilmektedir

5G gNB, radyo birimi (Radio Unit = RU), dağıtık birim (Distributed Unit = DU) ve merkezi birim (Centralized Unit = CU) olmak üzere üç temel kısımdan oluşmaktadır. RU, sinyalin temel bant ve çalışma frekansı arasındaki dönüşümlerini gerçekleştiren, baz istasyonunun kullanıcı ekipmanlarına en yakın olan birimidir. 5G gNB’de, LTE eNB’den farklı olarak, Temel Bant Birimi (Baseband Unit = BBU) yerine farklı lokasyonlarda bulunabilecek DU ve CU birimleri tanımlanmıştır. DU, şebeke uçlarına daha yakın olan, fiziksel katman, çizelgeleme gibi baz istasyonunun kritik fonksiyonlarını gerçekleştiren birimdir. CU ise üst katman yazılımlarının yer aldığı, genellikle gerçek zamanlı olmayan işlevlerin çalıştığı, gNB’nin çekirdek şebeke ve diğer baz istasyonları ile bağlantısını sağlayan birimdir.

ASELSAN, ULAK LTE-Advanced baz istasyonu geliştirme sürecinde elde edindiği tecrübe ile, 5G’de de baz istasyonu geliştirme faaliyetlerini yürütmektedir. Bu amaçla, hem RU olarak yüksek kapasiteli, ORAN uyumlu anten tümleşik radyo birimi hem de açık ve sanal şebeke mimarilerine uygun olarak DU ve CU birimleri geliştirmeleri devam etmektedir. Geliştirilecek ürünler ile hem yerli ve milli hem de mobil haberleşme teknolojisi trendlerine ve operatörlerin talep ettiği performans değerlerine uyumlu bir baz istasyonu elde edilmesi hedeflenmektedir.

ASELSAN DU ve CU Geliştirme Faaliyetleri

ORAN ve sanal RAN mimarisi, son dönemde popülerliğini gittikçe artırmıştır. Operatörler şebekelerini açık arayüzlerle ve yazılım-donanım ayrımının yapıldığı mimarilerle yönetmeye ilgi göstermektedir. Bu durum dikkate alınarak, ASELSAN 5G baz istasyonu geliştirmeleri, 3GPP standartlarına uyumluluğunun yanında ORAN spesifikasyonlarındaki düzenlemelere de uyumlu olacak şekilde yürütülmektedir. Bu sayede farklı üreticilerin bulunduğu operatör şebekelerine girebilmek mümkün olabilecektir

ASELSAN 5G baz istasyonu geliştirmelerinde, DU birimi bulut platformu üzerinde çalışabilmeye uygun şekilde, konteynerler ve mikroservisler halinde geliştirilmektedir. Donanım olarak RAHAT sunucu donanımları kullanılarak esneklik sağlanması hedeflenmektedir. DU’da özellikle fiziksel katman tarafındaki bazı operasyonlar için gerekli olan yoğun ve paralel işlem gücü ihtiyacını karşılamak için ise hızlandırıcı kartlarının kullanımı planlanmaktadır. Böylelikle, operatörlerin ihtiyaç duyduğu üç sektörlü saha konfigürasyonu sağlanabilmiş olacaktır.

ASELSAN, CU geliştirmelerini de yine açık ve sanal RAN mimarisine uyumlu olacak şekilde sürdürmektedir. PDCP (Packet Data Convergence Protocol = Paket Veri Yakınsama Protokolü) ve üzerindeki katmanlar CU üzerinde yer almaktadır. Ayrıca ASELSAN, 5G baz istasyonu geliştirme çalışmalarını hem CU ve DU’nun ayrılabildiği, hem de tek lokasyon ve tek donanımda CU ve DU’nun bir arada bulunabildiği mimarilere uygun şekilde sürdürmektedir. Bu sayede, farklı altyapı durumlarına ve müşteri ihtiyaçlarına uygun şekilde ürün kurulumları yapılabilmesi hedeflenmektedir.

ASELSAN Anten Tümleşik Radyo (ATR) Geliştirme Faaliyetleri

Radyo birimi en basit anlatımıyla, temel bant sinyali ile çalışma frekansındaki sinyal arasındaki dönüşümü sağlayan birimdir. Anten panelleriyle tümleşik 5G radyo birimleri, RF sinyallerini alma ve gönderme olan en temel işlevinin dışında 5G ile birlikte artan veri kapasitesi ve işlem gücü ihtiyacını karşılamak üzere yeni nesil Radyo Erişim Şebekesi (RAN) yaklaşımlarının beklediği, özellikle 5G fiziksel katman ile ilgili ek işlevlere de sahiptir.

O-RAN opsiyon 7-2.x’e göre, alt fiziksel katman (Low PHY) temel bant sinyal işleme, dijital ön yüz (DFE - Digital Front End) sinyal işleme, RF ön yüz (RF Front End) işlevleri RU tarafından gerçekleştirilir. Ön bağlantıda (fronthaul), eCPRI (enhanced Common Public Radio Interface) standardı ve O-RAN desteği sektörde en yaygın kullanılan arayüzlerdir. Alt fiziksel katman bloğu kapsamında ise önceki nesillerden farklı olarak radyo birimine ön kodlama ve hüzme yönlendirme gibi yetenekler de atanmaktadır. Dijital ön yüz bloğu kapsamında DUC (Digital Up Conversion) ve DDC (Digital Down Conversion) işlemleri gerçekleştirilmekte, tepe faktörü azaltma (Crest Factor Reduction = CFR) ve sayısal ön bozma (Digital Pre Distortion = DPD) fonksiyonları çalıştırılmaktadır. RF ön yüz kısmında ise göndermeç ve almaç devreleri yer alır. Bu devreler ile gönderme için sinyalin gerekli çıkış gücüne ulaştırılması, alma esnasında da kanal dışındaki istenmeyen işaretlerin zayıflatılması işlemleri gerçekleştirilir. Anten tümleşik radyo birimlerinde ayrıca +45° ve -45° polarizasyon modlarını destekleyen faz dizili anten yer almaktadır. Cihaz üzerinde yer alan her bir almagönderme kolundaki işaretin faz değeri ayarlanarak antenin oluşturduğu hüzme elektronik olarak istenilen açıya döndürülebilmekte ve sayısal hüzme biçimlendirme işlemi gerçekleştirilebilmektedir.

5G Baz İstasyonu geliştirme faaliyetleri kapsamında, tamamı ASELSAN mühendisleri tarafından tasarlanan ve geliştirilen, yerli ve milli kaynaklarla yürütülen son nesil bir Anten Tümleşik Radyo birimine yönelik çalışmalar devam etmektedir.

Son Eklenen Haberler